سبک طراحی باغ ایرانی

سبک طراحی باغ ایرانی

باغ ایرانی اثری است ارزشمند که تجلی و بازتاب فرهنگ و ذوق و احساس بومیان این سرزمین است، در پرداختن به طبیعت، که امروزه ناشناس مانده و گمنام تر از سایر آثار هنری ایران. باغ ایرانی به عنوان زیربنای باغ های اسلامی قصد دارد که باغ بهشت را متذکر شود و ذهن افراد را برای رسیدن به بهشت حقیقی پرورش دهد.

دستیابی به سابقه روشنی از باغ سازی در ایران کار دشواری است، روایت است که منوچهر پادشاه پیشدادی نخستین سازنده باغ است که آن را بوستان نامید.  گیاهان و به خصوص درختان در نزد ایرانیان سمبل طراوت وآرامش و زیبایی بودند، و حتی نقوش قالی ایرانی مزین به طرحهای باغ گردیده است. حوض و آب نما در باغهای ایران اهمیت به سزایی داشت و به اشکال متنوعی ساخته می شد. اغلب حوض یا استخر را در یکی از محورهای اصلی و در امتداد طولی فضای منزل یا باغ احداث می کردند. در این حوض ها معمولاً از فواره استفاده کرده و  ایرنیان باستان در فواره سازی خیلی پیشرفته بودند. احداث باغ در زمین هایی که شیب مختصری داشت موجب پیدایش جوی های می شد که آب آنها با سروصدای زیاد به پایین می ریخت. در جاهایی که سطح زمین از حیث پستی و بلندی اختلاف پیدا می کرد قسمت شیب دار را با پلکان هایی تزئین می کردند و کف آن را از سنگ می پوشاندند. ایرانیان باستان اعتقاد داشتند که دنیا از چهار قسمت خشکی به وجود آمده، که در وسط این چهار قسمت دریایـی وجود دارد. بر این اساس باغ های فراوانی در ایران احداث شدند که به چهار قسمت خشکی تقسیم شده بود و در این بخش ها اغلب درختان میوه کشت می شد، در وسط این چهار قسمت آب گیر یا آب نما وجود داشت. از این آب گیرها چهار نهر یا جوی روان بود که برای آبیاری و آبرسانی مورد استفاده قرار می گرفت. باغ های سنتی ایران محصور بودند و گرداگرد آنها را دیواری محدود می کرد، در داخل باغ نیز فضاها مشخص و عملکرد خاص خود را داشتند. ورودی باغ معمولاً بوسیله سردری تاکید می گردید و در بعضی از باغها سردر بنای کامل و بزرگی بود. در باغهای ایرانی معمولاً کوشک یا بنای اصلی قرار داشت. کوشک در وسط باغ احداث می گردید.

رعایت تناسب درباغ های ایرانی یکی از ویژگی های منحصربه فرد آن بود و در بخش های مختلف زیر نسبت عناصر سازنده، کاملاً رعایت شده است:

  • تناسب بین نوع باغ با کاربری آن، یا رابطه بین کمیت و کیفیت باغ
  • تناسب بین دیواره کوشک، عمارت، سردر، راه ها، و… با وسعت باغ
  •  تناسب گلها، گیاهان و درختان با یکدیگر و با جهات جغرافیایی
  •  تناسب بین مقدار آب با شرایط اقلیمی
  •  تناسب کرت بندی، آرایش باغ، طرز کاشت، و… با نوع باغ و شیب زمین